گرچه روابط بین المللی، قدمتی چند سده دارد اما علم روابط بین الملل، امری واقعی و جدید است و اینک، در قواره یک دانش و رشته علمی خاص به نام روابط بین الملل، تجلی یافته و به جهت همین تازگی، زوایا و ابعاد آن به ویژه در عرصه فقه، آشکار نشده، عرصه ای که مورد واکاوی های علمی قرار نگرفته و درنتیجه با این پرسش مواجه هستیم که آیا می توان از فقه روابط بین الملل سخن گفت؟ (سوال) نگارنده با توجه به ظرفیت های فقه معتقد است که امکان پرداختن فقه به روابط بین الملل وجود داشته، البته این امر به مفهوم نادیده انگاشتن نیاز به دانش روابط بین الملل نیست. (فرضیه) بنابراین، نگارنده می خواهد نشان دهد: فقه روابط بین الملل شاخه ای از فقه است که با تکیه بر مبانی خاص و با به کارگیری الگوی روشی معینی عهده دار تنظیم روابط بین الملل امت اسلامی است (هدف) که تنها با عرضه تعریف فقه روابط بین الملل، روش و غایت آن، قابل دسترسی است. (روش) برخورداری جایگاه خاص فقه روابط بین الملل در نظریه پردازی اسلامی، امکان نامیدن آن به عنوان قواعد و قوانین شرعی ناظر به روابط امت اسلامی و انحصاری دانستن آن برای فقه بدون نادیده انگاشتن دیگر دانش های سیاسی اسلامی در نظریه پردازی اسلامی روابط بین الملل نکات مورد تاکید مقاله حاضر است. (یافته)

پس از چند دهه غفلت از نقش فرهنگ در روابط بین الملل، در سال های اخیر دوباره این عامل مورد توجه قرار گرفته است. با وجود این، زمانی که از نقش و جایگاه فرهنگ در این عرصه سخن می رود تعابیر متفاوت و گاه ناقصی از این ارتباط مطرح می شود. هدف این نوشتار دسته بندی پیوندهای ممکن میان فرهنگ و عرصه روابط بین الملل است. بدین منظور، متون مختلفی را که به نحوی به دو موضوع فرهنگ و روابط بین الملل پرداخته اند بررسی کرده ایم. این بررسی نشان می دهد که اگرچه این حوزه اولویت های سیاست فرهنگی در سیاست خارجی کشورها و در نتیجه روابط فرهنگی ملل را نیز در بر می گیرد، اما زمانی که از نقش فرهنگ در روابط بین الملل و به طور خاص از تاثیر فرهنگ بر سیاست خارجی سخن می رود این اثرگذاری از روابط و موضوعات فرهنگی فراتر می رود و دامنه ای به وسعت سیاست خارجی می یابد و هر تصمیم در این عرصه، همچون دیگر عرصه های تصمیم گیری، می تواند متاثر از فرهنگ باشد. اما نقش فرهنگ در عرصه روابط بین الملل به همین جا ختم نمی شود. نقش تفاوت های فرهنگی در نگاه به نظام بین الملل و بروز سوء تفاهم ها، اختلافات و منازعات نیز ابعاد دیگری از این اثرگذاری است. این دسته بندی در نهایت با بررسی نظریه ند لیبو تحت عنوان نظریه فرهنگی روابط بین الملل تکمیل می شود.

کردارگرایی، یکی از جدیدترین نظریه هایِ روابط بین الملل است. این نظریه، حاصلِ ورود چرخش کرداری در رشته ی روابط بین الملل، در دهه ی نخست قرن بیست و یکم می باشد. در باره ی ماهیت و هویت کردارگرایی در روابط بین الملل اختلاف نظر است. برخی آن را نسخه ی تحول و تکامل یافته ی سازه انگاری دانسته و آن را نوسازه انگاری می خوانند؛ بعضی دیگر، کردارگرایی را نظریه ای متفاوت و متمایز از سازه انگاری می دانند. در این مقاله استدلال می شود که کردارگرایی یک نظریه ی مستقل از سازه انگاری است؛ به گونه ای که با تلقی کردارهای بین المللی به عنوان واحد تحلیل و متغیر مستقل، به تبیین تجربی و عملی روابط بین الملل می پردازد. در واقع، روابط بین الملل برحسب کردارهای روزمره ای که کنش ورزان بین المللی به طور روزانه انجام می دهند تعریف و تحلیل می گردد. هدف این مقاله، تقریر، تبیین و نقد نظریه ی کردارگراییِ روابط بین الملل است. برای تأمین این هدف، نخست، چرخش کرداری در روابط بین الملل مرور می شود. سپس، رهیافت های نظری مختلف و انواع کردارگرایی توضیح داده می شود. سومین بخش، به بررسی اصول و مفروضه ها و تعهدات نظریِ کردارگرایی می پردازد. گفتار چهارم، به بحث چگونگی تحلیل روابط بین الملل، در قالب چند مطالعه ی موردی، از منظر کردارگرایی اختصاص دارد. در آخرین قسمت، نظریه ی کردارگرایی روابط بین الملل نقد و ارزیابی می گردد. سرانجام، نتیجه مباحث ارائه می گردد. کلید واژه ها: کنش، کردار، چرخش کرداری، کردارنگاری، عادت واره، رابطه گرایی، اجتماع کرداری، عمل-گرایی.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

تروریسم از جمله مفاهیم مناقشه برانگیز به هنگام تعریف و مطالعه علمی است و مطالعه آن در چارچوب بین رشته ای قرار می گیرد.به بیان دیگر، برای فهم و بررسی آن می بایست رویکرد بین رشته ای را استخدام کرد و آن را از دریچه علوم سیاسی، روابط بین الملل، حقوق بین الملل، روان شناسی، جامعه شناسی و مانند آن نگریست.مقاله حاضر به چیستی و چگونگی تحول این مفهوم در روابط بین الملل می پردازد و برای این منظور، تحول عملی آن را در مناسبات بین المللی از قرن نوزدهم تا قرن حاضر بررسی می کند. این بررسی با هشت معیار انگیزه، الگوی تحلیل، سازمان دهی، استراتژی، تاکتیک، اهداف، سلاح مورد استفاده و قربانیان صورت می گیرد و در نهایت، نویسنده را به این فرضیه رهنمون می سازد که مفهوم تروریسم در مرحله متاخر آن و در گذار به قرن بیست و یکم، از تروریسم بین المللی به تروریسم جهانی متحول شده و عامل این تحول، غیر سرزمینی شدن آن در روابط بین الملل است.

جوامع بشری پیوسته در حال تغییر بوده و هستند و خواهند بود. منظور از تغییر در این مقاله تغییرات اساسی است که پیامدهای دراز مدت داشته و به ظهور و سقوط نظام های سیاسی می انجامد. چرا و چگونه جوامع دچار تغییر می شوند مساله ای مورد بحث است که رویکردها و دیدگاه های مختلف پاسخ های متفاوتی به آن داده اند. این مقاله در پی آن است تا به ذکر برخی از این رویکردها و دیدگاه ها بپردازد.